JOWISZ (łac. luppiter, dop. lovis)

Najwyższy bóg panteonu rzymskiego, utożsamiany z greckim Zeusem. Uchodził za syna – Saturna i Ops, a jego żoną była – Junona. Był bogiem nieba, światła dziennego, pogody oraz piorunu. Stąd jego przydomki: Ful- gator („Ciskający Pioruny”), Pluvius („Zsyłający Deszcze”) i Serena- tor („Przywracający Pogodę”). Był też opiekunem państwa rzymskiego i wspierał walczące legiony. Stąd przydomki: Victor („Zwycięski”) i Stator („Zatrzymujący”). Jako najwyższy gwarant przysięgi i przymierza był patronem traktatów oraz dobrych stosunków międzynarodowych. Początkowo jego centrum kultowe znajdowało się na Górze Albańskiej, koło miasta Alba Longa. Jako J. Latiaris był wówczas opiekunem całego Związku Latyńskiego. Na jego cześć obchodzono tutaj wspólne święta (feriae Latinae). Po zburzeniu Alba Longi i osłabieniu znaczenia Związku Latyńskiego na pierwsze miejsce wysunęła się świątynia J. na rzymskim wzgórzu Kapitolu. Wzniesiono tam sanktuarium dla tzw. trójcy kapitolińskiej (J., Junona, – Minerwa), gdzie od tej pory obchodzono feriae Latinae z udziałem delegatów miast latyńskich. Samego zaś boga nazywano odtąd J. Optimus Maximus („Najlepszy, Największy”). Trójca kapitolińska została skonstruowana na wzór trójcy etruskiej ( Tin, Uni, – Menrva), jednak J. pełnił w niej dominującą rolę. Świątynia kapitolińska stanowiła centrum życia religijnego i politycznego Rzymu. Tutaj nowo wybrany konsul składał swe pierwsze ofiary oraz modlił się przy obejmowaniu urzędu, tutaj zwycięscy wodzowie zanosili triumfalne wieńce. Dniem poświęconym J. były idy (13 lub 15 dzień miesiąca). Kapłan J,,flamen Dialis, zajmował pierwsze miejsce wśród pozostałych kapłanów z grupy flamines maiores {flamen Mar- tialis i flamen Quirinalis). Jego małżonką była zawsze flaminića Junony. Małżeństwo to miało symbolizować połączenie boskiej pary: J. i Junony. Musiało być więc celebrowane w najbardziej uroczystej formie i nie mogło być rozwiązane przez rozwód. Poza wspomnianymi J. miał też świątynie w: Arycji, Caere, Cumae, Minturnach, Tusculum, Lanuvium, Ostii i Satricum.

Dodaj komentarz

Podpis *
Email *
Witryna internetowa