EWA (hebr. Hawwah – „życie”)

EWA (hebr. Hawwah – „życie”) – postać biblijna, pierwsza niewiasta stworzona z żebra Adama, co ma podkreślać, że jest ona tej samej natury, co mężczyzna. Pewne światło na to obrazowe przedstawienie stworzenia E. rzuca podwójne znaczenie sumeryjskiego ideogramu ti: „żebro” oraz „życie”. Pierwsi ludzie zostali umieszczeni w raju. E. za namową węża skosztowała owocu z […]

EUMOLPOS

W mit. greckiej syn Posejdona i Chione (córka Boreasza i Orejtyi). Jako król Tracji, wziął udział w wojnie między Atenami i Eleuzis. Został jednak przez Ateńczyków pokonany i zginął w bitwie. Z imieniem E. wiąże się ustanowienie misteriów eleu- zyńskich. Od niego też pochodzić miał kapłański ród Eumolpidów, a od jego syna (Keryksa) kapłański ród […]

ETANA

Bohater mitu babilońskiego o locie w przestworza. Wg sumeryjskiej listy królów z XXI w. p.n.e., był trzynastym władcą I dynastii (po potopie) w Kisz. Miał panować 1500 lat. Nazywany jest „pasterzem, który wzniósł się do nieba i urządził wszystkie kraje”. Sumeryjski mit o E., popularny od okresu starobabilońskiego po czasy nowoasyryjskie, mówi o jego locie […]

EŚ (kecki „Niebo”, „Bóg”)

U Ketów (Syberia) bóg nieba i stwórca świata. Wcielenie pierwiastka dobra w kosmosie, przeciwstawny swej małżonce Chośadam. Ukształtował ziemię na wodach chaosu, palcami wyrył koryta rzek, stworzył poświęcone mu renifery, łosie, zające, a także śnieg, aby ułatwić polowania. Po śmierci syna Bysym- desia, pokłócił się z żoną i wygnał ją z nieba. E. włada dobrymi […]

ESZU, Edszu (joruba Eshu)

Bóg-trickster, jedno z głównych bóstw ( orisza) Jorubów (Afryka), posłany przez – Oloruna na ziemię, by wypróbowywać prawdziwy charakter ludzi, utrzymywać porządek wśród bogów i pilnować równowagi między dobrem i złem. Jako heros kulturowy dał Jorubom wyrocznię Ifa oraz światło słońca. Wyobrażany w postaci człowieka z palcem w ustach lub zająca z płomieniem buchającym z […]

ER-SOGOTOCH

U Jakutów (Syberia) pierwszy człowiek utożsamiany z herosem Ellejem. Zrodzony z drzewa kosmicznego od bogów otrzymał w darze konia i zbroję, potem zaś bydło i tabun koni. Gwałtowny i nieodpowiedzialny, potężny i silny, jego słowa huczały gromem, spojrzenia to błyskawice. Przybierał postać czarnego wilka, dzięcioła, pstrego byka. Walczył z – abaasami we wszystkich światach. ERUAND […]

EROS

W rei. greckiej bóg miłości. Wg najstarszych teogonii (m.in. Hezjoda), miał wyłonić się bezpośrednio z Chaosu. Później uznano go za syna Afrodyty i Hermesa (lub – Aresa). Hymny ku czci tego boga tworzyć mieli Olenos, Pamfos i – Orfeusz, a śpiewali je jeszcze w wiele wieków później Likomidzi (attycki szczep koło Aten). Bardzo popularna była […]

EOL (gr. Aiolos)

W mit. greckiej syn Zeusa (lub – Posejdona), władca wiatrów i burz. Mieszkał na Wyspach Liparyjskich. Występuje w Odysei, gdzie gości Odyseusza: wręcza mu miech zawierający wszystkie wiatry przeciwne, uniemożliwiające powrót do Itaki. EOS (gr. Eos) – w rei. greckiej bogini rozpoczynającego się dnia (personifikacja Jutrzenki). Córka Hyperiona i Tei, a siostra Heliosa i Selene. Ze […]

ENMERKAR

Drugi sumeryjski władca I dynastii miasta Uruk. Lista królów z XXI w. p.n.e. przypisuje mu zbudowanie Uruk, a jego ojca Meszkiaggaszera uważa za syna boga Utu. E. miał panować 420 lat. Jest bohaterem kilku eposów opowiadających o jego walkach z władcą miasta Aratty. ENNEADA (eg. Psdt Ntrw – „Dziewiątka Bogów”) – w starożytnym Egipcie zespół […]